Usprawnienia w wahad³owcach po katastrofie Columbii.

Autor: Dennis Armstrong
T³umaczenie: Artur Wrona

Kiedy cz³onkowie za³ogi promu Discovery wystartuj± w tym roku z Centrum Lotów Kosmicznych im. Kennedy'ego, bêd± wspierani przez dwa lata ciê¿kiej pracy tysiêcy ludzi, którzy uczynili wahad³owiec bezpiecznniejszym. NASA ulepszy³a sprzêt odpowiedzialny za przebieg lotu oraz dostarczy³a wyposa¿enie umo¿liwiaj±ce wizualn± kontrolê wahad³owca w celu zapewnienia sukcesu misji Return to Flight.

Katastrofa Columbii ujawni³a du¿y problem z piank± izolacyjn± pokrywaj±c± zbiornik zewnêtrzny [ET]. Ludzie badaj±cy wypadek Columbii stwierdzili, ¿e to w³a¶nie spadaj±cy kawa³ek pianki uszkodzi³ krawêd¼ natarcia lewego skrzyd³a Columbii co dopu¶ci³o gor±ce powietrze do ¶rodka. Przeprojektowanie zbiornika zewnêtrznego [ET] sta³o siê najwa¿niejszym zadaniem w pracy nad misj± Return to Flight.

Nowe os³ony zaczepów. Zdjêcie pochodzi z NASA
A¿ do katastrofy Columbii os³ona zaczepu [w kó³eczku] ulokowana w górnej czê¶ci zbiornika chroniona by³a przed oblodzeniem za pomoc± pianki, nowy projekt u¿ywa ogrzewania elektrycznego. Zdjêcie pochodzi z NASA
In¿ynierowie NASA wprowadzili wiele zmian do proejktu zbiornika, ³±cznie z kluczowym mechanizmem ³±cz±cym zbiornik z orbiterem. Wystaj±ca z górnej czê¶ci czê¶ci zbiornika os³ona zaczepu by³a podejrzewana o pokrywanie siê lodem z powodu wyj±tkowo zimnego paliwa w zbiorniku. Przed wypadkiem Columbii element by³ chroniony przed oblodzeniem za pomoc± ma³ych kawa³ków pianki izolacyjnej. Ulepszony projekt os³ont nie korzysta ju¿ z pianki, polegaj±c na elektrycznym ogrzewaniu utrzymuj±cym obszar czystym. Nowa os³ona jest obecnie montowana we wszystkich jedenastu zbiornikach uzywanych w programie wahad³owców, szczególnie na tym, którego u¿yje Discovery. Bêdzie równie¿ stosowana w zbiornikach wyprodukowanych w przysz³o¶ci.

Innym wa¿nym usprawnieniem zwi±zanym z bezpieczeñstwem we flocie wahad³owców jest szersze u¿ycie kamer nagrywaj±cych start i orbitowanie wahad³od³owca w kosmosie.

Nowe kamery do obserwacji startu promu. Zdjêcie pochodzi z NASA.
Dziewiêæ nowych kamer umieszczonych wokó³ KSC. Zdjêcie pochodzi z NASA
W Centrum Lotów Kosmicznych NASA ulepszy³a krótko-, ¶rednio- oraz dalekodystansowe kamery ¶ledz±ce wokó³ stanowisk startowych 39A i 39B, ³±cznie z tymi umiejscowionymi wzd³u¿ wybrze¿a Atlantyku. Dodanie dziewiêciu dodatkowych kamer dostarczy niespotykanych widoków startu promu Discovery pozwalaj±c in¿ynierom na dok³adniejsze obserwacje promu podczas jego lotu w kosmos.

Równie¿ sam Discovery otrzyma³ nowe kamery- zainstalowan± na zbiorniku cyfrówkê, oraz przeprojektowane ramiê inpekcyjne Canadarm.

Tak jak wiêkszo¶æ popularnego wyposa¿enia fotograficznego, to zamontowane na zbiorniku zewnêtrznym orbitera równie¿ jest cyfrowe. Umieszczony z ty³u podbrzusza wahad³owca aparat jest podobny do popularnych modeli 35mm i wykonuje seriê zdjêæ podczas oddzielenia zbiornika od orbitera. Z wcze¶niej montowanymi aparatmi in¿ynierowie lotu musieli czekaæ na l±dowanie Discovery, aby zabraæ negatywy i wywo³aæ zdjêcia. Dziêki prostocie i szybko¶ci systemów cyfrowych zdjêcia bêd± przesy³ane na Ziemiê, gdy tylko Discovery znajdzie siê w kosmosie.

Nowe ramiê Canadarm. Zdjêcie pochodzi z NASA.
Nowie ramiê Canadarm. Zdjêcie pochodzi z NASA
Gdy prom bêdzie ju¿ na orbicie, inspekcja wizualna Discovery bêdzie kontynuowana z pomoc± nowego osi±gniêcia robotyki. "Canadarm" znajduj±cy siê we wnêtrzu luku ³adunkowego Discovery ma teraz zamontowany system czujników na wysiêgnikach produkcji Kanadyjskiej. Wysiêgniki zamontowane na ramieniu rozbudowano o aparat fotograficzny oraz laserowe urz±dzenie pomiarowe, które bêd± u¿ywane przez astronautów do sprawdzania zewnêtrznej pow³oki orbitera. Wysiêgniki zamontowane na koñcu tradycyjnego "Canadarm'a" podwajaj± jego d³ugo¶æ do 30,5 metra [100 stóp]. Wyj±tkowa d³ugo¶æ pozwoli ramieniu poruszaæ siê dooko³a wahad³owca w celu uzyskania jak najlepszego punktu widzenia. Z nowymi wysiêgnikami astronauci bêd± mieli dobry widok na takie elementy jak krawêdzie natarcia skrzyde³ orbitera, które s± teraz równie¿ dok³adniej obserwowane przez nowy, zaawansowany system monitoringu.

Sensory monitoruj±ce stan krawêdzi natarcia. Zdjêcie pochodzi z NASA.
Sensory monitur± stan krawêdzi natarcia. Zdjêcie pochodzi z NASA
Ka¿da z krawêdzi natarcia orbitera jest wyposa¿ona w 22 czujniki temperatury mierz±ce rozk³ad temperatury. Oba skrzyd³a wyposa¿ono równie¿ w 66 czujników przyspieszenia w celu wykrywania zderzeñ i mierzenia ich si³y oraz miejsca. Wszystkie sensory s± bardzo dok³adne i przeprowadzaj± 20 tysiêcy pomiarów na sekundê. Nowa sieæ czujników oplataj±ca skrzyd³a jest elektronicznym systemem nerwowym wahad³owca i daje in¿ynierom warto¶ciowe narzêdzie do monitorowania jego stanu.

Badanie skrzyde³ bêdzie równie¿ kontynuowane, gdy Discovery wróci na Ziemiê. Technicy u¿yj± sprawdzonej metody zwanej "b³yskawiczn± termografi±" [??flash termography] do sprawdzenie wzmocnionych paneli wêglowych na krawêdziach natarcia skrzyde³. Technika polega na o¶wietlaniu ich bardzo gor±cym i jasnym ¶wiat³em. Technicy zbadaj± panele ciepln± kamer± na podczerwieñ aby zbadaæ, jak poszycie znios³o ekstremalna temperaturê wej¶cia w atmosferê. Technika ta ujawni nawet niewielkie odchylenia od normy i dostarczy technikom potê¿ne narzêdzie utrzymania wahad³owca w stanie doskona³ym.

W dniu startu, gdy silniki wahad³owca eksploduj± ognista strug± i wstrz±sn± piaskami Florydy, nast±pi kulminacja efektów dwóch lat wytê¿onego planowania i ciê¿kiej pracy w celu wys³ania flagowego statku kosmicznego Ameryki z powrotem w kosmos z misj± na najbardziej wyj±tkow± z ziemskich placówek badawczych- Miêdzynarodow± Stacjê Kosmiczn±. Bêdzie to misja obiecuj±ca bezpieczniejsze i ekscytuj±ce siêganie do gwiazd koñcz±ce siê szczê¶liwymi l±dowaniami.




[c]Copyright info: dokument ten jest moim w³asnym t³umaczeniem opracowania NASA na temat usprawnieñ w wahad³owcach. Zezwalam na u¿ycie oraz cytowanie tego dokumentu w celach niekomercyjnych przy zaznaczeniu sk±d pochodzi. Komercyjne wykorzystanie fragmentów niniejszego t³umaczenia równie¿ wymaga zaznaczenia ¼ród³a cytatu. Wykorzystanie ca³ego dokumentu wymaga pisemnej zgody Autora. Zajrzyj do zak³adki Kontakt.


Wróæ do Artyku³ów [W£¡CZ MENU]